Een bezoek aan het Mediamuseum

In februari 2023 opende Beeld & Geluid de deuren van het Mediamuseum in Hilversum. Waar voorheen in de “Beeld en Geluid Expo” enkel werd gericht op radio en televisie, zijn tegenwoordig tentoonstellingen te vinden over veel meer aspecten van media waaronder ook socials en film. Het Mediamuseum omvat meer dan vijftig interactives, honderden uren aan audiovisueel materiaal en vele objecten uit de mediageschiedenis. Het grootste deel is interactief opgesteld. Er zijn meerdere zones (Delen, Informeren, Verkopen, Vertellen en Spelen), waar je met behulp van spellen en quizzen leert over meerdere soorten media. 

Zo leer je bijvoorbeeld in een zone over het nieuws hoe je de betrouwbaarheid van nieuws kan beoordelen en leer je in de zone over advertenties welke methoden worden gebruikt om advertenties zo effectief mogelijk te maken. Ook zie je in de zone over sociale media welke invloed het heeft op ons leven. Een belangrijke focus van het museum is om erachter te komen hoe de media van invloed is op jou, maar ook wat jouw invloed op de media kan zijn. Naast deze vaste zones heeft het Mediamuseum ruimte voor enkele wisselende presentaties.

Leerzaam én luchtig

Nu wij steeds meer worden omringd door nieuws, advertenties en sociale media worden deze onderwerpen steeds relevanter, en de kennis en inzichten die je hierover in het museum op kan doen zijn dingen die voor veel mensen vrijwel dagelijks van pas zouden kunnen komen. De voornoemde onderwerpen zijn meestal serieus van aard en kunnen wat zwaar van stof zijn. Echter, door de interactieve component is de gewichtigheid van deze onderwerpen naar mijn idee iets minder merkbaar. Daarnaast is er een goede balans met activiteiten die wat luchtiger zijn. Zo kan je zelf je draai geven aan het nieuws als reporter en kan je zelf games maken en spelen.

Er is ook de mogelijkheid om met behulp van de app van het museum jouw beleving in dit interactieve gedeelte te laten personaliseren op basis van je leeftijd en interesses. Bij de quizzen en spellen die gebruik maken van videofragmenten krijg je dan fragmenten te zien die meer aansluiten bij jouw interesses. Ook kan je via de app de uitslagen van alle spellen en de dingen die je gemaakt hebt als souvenir naar jezelf laten mailen. Vanzelfsprekend kan het museum ook zonder het aanmaken van een mediaprofiel bezocht worden; de museumreis is dan niet gepersonaliseerd.

Ik heb nog wel twee opmerkingen bij de interactieve installaties in het museum. Allereerst zouden ze soms wat meer uitleg en inleiding kunnen hebben. Ik was bij sommige spellen best even bezig met uitzoeken wat de bedoeling was voordat ik ze echt kon spelen. Ook is een deel van de spellen bedoeld voor twee of meer personen, waardoor je soms op zoek moet naar een medebezoeker in het geval dat je het museum alleen bezoekt, of moet wisselen als je met een oneven aantal bezoekers komt. 

75-jarig bestaan

Het 75 jarig bestaan van televisie in Nederland is momenteel een groot onderwerp in het Mediamuseum. Ook de tijdelijke tentoonstelling van het museum staat in het teken hiervan. Ter gelegenheid van de 75e verjaardag van televisie in Nederland op 2 oktober 2026, is sinds juni een nieuwe video-installatie te zien. Op 75 authentieke televisietoestellen is een terugblik op 75 jaar Nederlandse televisiegeschiedenis te zien. De expositie toont de ontwikkeling van televisie in techniek, vormgeving en inhoud.

Voor elk jaartal sinds de jaren 50 is één televisie uit dat jaartal neergezet. Op alle schermen wordt tegelijkertijd een televisiefragment getoond uit dat jaartal in een bepaalde categorie (bijvoorbeeld spelshows, Nederland op het Songfestival, of kinderseries met poppen). Ook wordt soms één enkel iconisch moment uit de televisiegeschiedenis op alle schermen tegelijk getoond. Het is interessant om terug te kijken hoe het beeld en de tv’s zelf veranderd zijn over de jaren, en hoe bepaalde aspecten van dezelfde soorten programma’s over de tijd veranderd zijn of juist hetzelfde zijn gebleven.

Ter gelegenheid van 75 jaar televisie is ook een vaste tentoonstelling geopend over de geschiedenis van de televisie in Nederland, en heeft het museum de actie “Heel Holland Zoekt” gestart, waarbij werd opgeroepen te zoeken naar voorwerpen uit Nederlandse televisieprogramma’s om deze te kunnen behouden. Een deel van de voorwerpen die met deze actie naar het museum zijn gekomen is nu ook tentoongesteld.

Archief en rondleidingen

Ook heeft het museum recentelijk haar media-archief openbaar gemaakt dat vol staat met radio- en televisie-uitzendingen uit de Nederlandse geschiedenis. Denk aan beeld uit Swiebertje (1955-1972), Theo & Thea (1985-1989) of Kreatief met Kurk (1993-1994). Met een alsmaar groeiende collectie van 700.000 radio- en televisie-uitzendingen en ongeveer een miljoen uur aan televisie is dit het op een-na-grootste media-archief ter wereld, waar je als bezoeker ook in kan bladeren. Dit archief is te bekijken in het museum, maar kan voor een deel ook online gevonden worden onder ‘De Schatkamer‘.

Naast dit alles zijn er ook meerdere rondleidingen en tours te boeken in en rond het museum. Zo heb ik een rondleiding gevolgd door de ondergrondse depots van Beeld & Geluid. Dit is meer gericht op achtergrondinformatie rondom de geschiedenis van de Nederlandse media, maar je krijgt ook nog meer decorstukken en rekwisieten te zien die in het depot opgeslagen zijn. Met de hoeveelheid voorwerpen die in het depot te vinden zijn is er voor iedereen wel iets dat hij zal herkennen. 

Voor mij waren voorwerpen en fragmenten die ik in het depot, en door de rest van het museum heen, herkende vooral dingen uit meer recente televisieprogramma’s. Maar doordat ik het museum bezocht samen met mijn oom en tante, hadden zij door het hele museum bij heel andere voorwerpen en videofragmenten momenten van herkenning, en zo konden wij elkaar vertellen over verschillende televisieprogramma’s. Het is dus zeker aan te raden het museum te bezoeken met een wat divers gezelschap. Het is overigens ook mogelijk een uitgebreide rondleiding te krijgen over het Media Park, door decors en het rekwisietendepot. Je zit tijdens deze ‘Hillywoodtour‘ in een treintje. Ik heb deze tour zelf niet gedaan, dus daar kan ik dan weer weinig over delen.

Is het Mediamuseum de moeite waard?

Al met al is er in het Mediamuseum erg veel te zien en beleven, dus ja, een bezoek aan het Mediamuseum is de moeite waard. Na enkele uren tot sluitingstijd in het museum geweest te zijn was ik eigenlijk nog niet uitgekeken, wat ik niet had verwacht aan de hand van de tijd die het museum aangeeft voor een gemiddeld bezoek. Ondanks dat ik ruim een uur onderweg was naar Hilversum, was het een bezoek zeker waard en overweeg ik ook nog een keer terug te komen voor alle dingen die ik nog heb gemist of maar kort heb kunnen zien. Door het interactieve gedeelte, de brede hoeveelheid beeldmateriaal en rekwisieten, en de focus op zowel de geschiedenis als moderne aspecten van media, is er voor alle leeftijden iets leuks te beleven.

Let op! Het museum is gesloten op maandag, al gaat het soms tijdens de vakanties wel op maandag open. Check daarom de site voor alle praktische informatie zoals ticketprijzen en openingstijden.

** Deze blog is geschreven door Fabian **