Rui Chafes X Alberto Giacometti en museum Beelden aan Zee 2.0

Op dit moment is in de grote zaal van museum Beelden aan Zee de tentoonstelling Rui Chafes X Alberto Giacometti: Gris, Vide, Cris III te zien. Net als bij de tentoonstelling Ryan Gander X Edgar Degas – Pas de Deux vorig jaar, worden de kunstwerken van twee verschillende kunstenaars zij aan zij in dezelfde ruimte getoond. Dat zorgt ook dit jaar weer voor een bijzonder en uitdagend samenspel. Aan de ene kant zien we de werken van de bekende Zwitserse modernist Alberto Giacometti, aan de andere kant de grote sculpturen en installaties van de hedendaagse Portugese kunstenaar Rui Chafes. Twee totaal verschillende kunstenaars uit totaal verschillende achtergronden: Rui Chafes werd tenslotte in 1966 in Lissabon geboren, hetzelfde jaar waarin Giacometti in Chur (Zwitserland) overleed.

Een andere generatie, een andere achtergrond, een andere cultuur, en toch passen de kunstwerken van de twee heren verbazend goed bij elkaar. Ze versterken elkaar en blenden perfect in de grote zaal van het museum. De zaal is grotendeels leeg en de werken schaars. Daardoor zie je ze echt in al hun schoonheid. Ik vond het in ieder geval prachtig.

De titel van de expo ‘Gris, Vide, Cris’, wat betekent grijs, leegte, schreeuw, komt uit het gelijknamige gedicht van Giacometti. Die leegte is belangrijk in het werk van Chafes én in deze tentoonstelling. De leegte van de grote zaal, waardoor de werken van Rui Chafes soms wel lijken te zweven. Sinds de jaren negentig bouwt Chafes aan zijn oeuvre van ijzeren zwarte sculpturen. Zijn beelden, puur maar gesloten van vorm, worden niet gegoten maar geplooid uit plaatstaal.

En dan zijn daar de kwetsbare mensfiguren van Giacometti. De curatoren van deze tentoonstelling, Brigitte Bloksma en Helena de Freitas, kozen tien sculpturen van Giacometti die voor Chafes het uitgangspunt
vormen voor een reeks beelden, waarvan meerdere zelfs speciaal voor deze tentoonstelling zijn gemaakt.

Rui Chafes X Alberto Giacometti: Gris, Vide, Cris III is tot en met 10 januari 2027 te zien. Je loopt er vrij snel doorheen, maar er is nog genoeg moois te zien in het museum om er een dagje uit van te maken.

In de gangen en tussen de zalen in staan vaak mooie beelden uit de eigen collectie of uit de Triton Collection Foundation.

Femmy Otten

En dan zijn er naast de grote ruimte, twee kleinere zalen voor wisselende tentoonstellingen, terrassen en de Gipsotheek. Het klinkt nu heel groot, dat is het zeker niet, maar er is wel veel te zien. Op dit moment is in één van de zalen (de mooiste, die met het uitzicht op zee) heel bijzonder werk van Femmy Otten te zien. Tot en met 1 november is haar solotentoonstelling Birthland nog te bezoeken.

Femmy Otten is de winnaar van de Per Abramsen Sculptuurprijs 2026 van de Stichting Abramsen-Koedam, die in samenwerking met het museum wordt uitgereikt. De vakjury roemt haar ‘sterk expressieve en driedimensionale praktijk en authentieke beeldtaal’. Ik kan daar zeker in meegaan, expressief en authentiek. De sculpturen en tekeningen roe pen meteen vragen op. Wat wilt ze hiermee zeggen? Waarom kijk ik naar een vagina met een hand erboven? Maar los van sterk zichtbare thema’s als seksualiteit, spiritualiteit en moederschap, zijn de werken ook verdomd mooi gemaakt. Heel out-of-the-box. Bij het ene beeld is naast hout met haar gewerkt, bij de ander is op het hout getekend, er is in elk werk veel te zien (en te voelen!).

Het is een kleine intieme tentoonstelling, waarbij het van toegevoegd waarde is om zich als bezoeker van tevoren een beetje te verdiepen in het werk van Femmy Otten en wat haar beweegt hierin.

Moderniseren

Ik kom al meer dan tien jaar meerdere keren per jaar bij museum Beelden aan Zee en je merkt duidelijk dat er de laatste jaren daar een frisse wind is gaan waaien. Het wordt langzaam maar zeker op diverse manieren vernieuwd en gemoderniseerd. Zo is er tegenwoordig om de twee maanden een cultureel avondprogramma, After Hours, waarbij samenwerkingen aangegaan worden met Haagse organisaties uit verschillende kunstdisciplines. Denk aan film, muziek, theater en dans tussen de kunstwerken. Superleuk!

Daarnaast zijn onlangs de terrassen en patio’s aangepakt. Dat was wel nodig. Er was nergens groen te bekennen, en dat had een beetje iets treurigs. Terwijl de ruimte geweldig is; je staat tussen de beelden met uitzicht op zee, heerlijk. Nu zijn op die terrassen daktuinen aangelegd met inheemse duinvegetatie. Bij de keuze voor de beplanting, waaronder helmgrassen en duinbloeiers, is ook advies ingewonnen bij de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor Den Haag en omstreken en de Stichting Duinbehoud. Ze zijn dus niet zomaar wat gaan doen gelukkig. De planten bloeien op verschillende momenten in het jaar, waardoor de terrassen er elk seizoen mooi en groen uit zouden moeten zien. Het is allemaal net nieuw maar het verschil is nu al enorm. Dus applaus, groot vooruitgang.

Maar er is ook iets vernieuwd waarvan ik denk ‘man, man, wie heeft dit bedacht, joh?’ Ze hebben een onbegrijpelijk logo met een onleesbaar lettertype dat roept…nee…dat schreeuwt ‘ik wil hip en modern overkomen’, maar de plank volledig misslaat. Jammer, jammer.

Kortom, mooie tentoonstellingen en beeldenterrassen die er echt op vooruit zijn gegaan. Ook de feestelijke avonden en andere evenementen die er tegenwoordig georganiseerd worden zijn de moeite om in de gaten te houden. Maar for the love of God verander dat logo zo snel mogelijk!