Louis Theroux’s documentaire over de Manosphere

In de eerste minuten van Inside the Manosphere verkondigt een influencer trots: “Ik heb 2000 vrouwen geneukt. Een hele prestatie.” Ik moet altijd lachen om dit soort opmerkingen. In wat voor wereld leef je als dát je grootste prestatie is? Niet de armoede aanpakken, niet een gouden medaille winnen, niet levens redden – nee, ‘2000 vrouwen neuken’. Nou, applaus hoor.

Nu vind ik het merendeel van de influencers in deze documentaire echte kneuzen, en dat is precies het probleem. Ze zijn jarenlang niet serieus genomen, waardoor ze vrijwel ongestoord hun gang konden gaan en inmiddels een indrukwekkend grote volgersbasis hebben opgebouwd. Vergis je niet, de manosphere bereikt miljoenen jongens en (jonge) mannen, en bepaalde ideeën zijn ondertussen ongemerkt al best mainstream geworden.

Verkopers van dromen

Louis Theroux’ eerste documentaire voor Netflix neemt hem mee naar Miami, New York en Marbella waar hij verschillende contentmakers die zich in het hart van de manosphere bevinden ontmoet. De geliefde nerdy documentairemaker interviewt niet alleen de influencers, maar ook een aantal van hun volgers. Dat laatste is misschien nog wel leerzamer dan de interviews met de influencers zelf. Want wat zijn het voor jongens die deze toxische mannen volgen? Wat spreekt ze zo aan? Veelal zijn het jongens die op zoek zijn naar validatie, naar hoop, naar een escape uit hun dagelijks leven. Jongens met een beladen kindertijd, een bescheiden achtergrond, of beiden. Maar soms zijn het ook gewone pubers die op zoek zijn naar zichzelf, zoals elke tiener dat weleens is.

Ze laten zich dan moeiteloos meeslepen in de succesverhalen van deze mannen die alles lijken te hebben: status, mooie vrouwen, chique huizen, dure auto’s. En deze mannen spreken hun toe over rijkdom, succes en hoe ook zij dat kunnen bereiken. Waar ze zich ook bevinden in hun leven, waar ze ook vandaan komen, welke achtergrond ze ook hebben, met hard werken en de juiste richting kunnen ook zij er komen. Ze kunnen een cursus volgen bij die mannen, of investeren in bepaalde dingen. Voor die jonge jongens lijkt het opeens haalbaar, binnen handbereik. Deze toxische manfluencers verkopen dus eigenlijk gewoon een droom.

Geen inherente waarde

Maar waar er succes is, is ook falen. En als er gefaald wordt, is het vanzelfsprekend nooit de schuld van de influencer. Het is de schuld van het systeem, van de vrouwen, van homoseksuelen of buitenlanders – er is altijd wel ergens een zondebok te vinden. Daarbij speelt een onderliggende issue, de manfluencers verkondigen dat mannen bij geboorte geen inherente waarde hebben. Die moeten ze verdienen door keihard te werken. Een carrière bouwen, geld verdienen, vette auto, je weet wel. Vrouwen daarentegen hebben die waarde wel van nature, want ze hebben een uiterlijk die ze kunnen inzetten. Zij kunnen dus gewoon genieten van alles wat de man heeft opgebouwd, in ruil voor hun schoonheid en zorg voor de kinderen. I kid you not.

Vijf manfluencers aan het woord

Louis Theroux dompelt zich onder in deze testosteron wereld en ontmoet vier prominente figuren (en een plus one, sorry Ed) binnen de beweging. Ieder geeft zijn eigen draai aan de traditionele genderrollen, aan de problemen in ‘het systeem’ en aan waarden en normen. Geld als levensdoel, vrouwen als object, racisme, antisemitisme, homofobie, het is allemaal niet fraai.

Harrison Sullivan, aka HSTikkyTokky

Deze 25-jarige Britse Tiktokker met de babyface heeft ondanks zijn enorme spieren echte small dick energy. Hij is op een bepaalde manier nog erger dan de andere gozers omdat hij zelf niet per se gelooft in wat hij predikt. Dat geeft hij in de docu ook gewoon toe, no shame. Hij gaat voor het geld, meer is het niet. Hij weet dat controversiële uitspraken views opleveren, dus daar maakt hij mooi gebruik van. Het draait om clipfarming, hoe meer views, hoe meer geld. Onder de grote woorden en dreigende taal schuilt gewoon een klassiek mama’s kindje. Hij is constant achterdochtig, constant in de verdediging en bovenal doodsbang om voor lul te staan. Dat is zijn grootste angst en daarmee zijn grootste zwakte. Oh ja én “als zijn toekomstige zoon homo wordt, dan onterft hij hem maar hij is niet homofobisch omdat hij een vriend heeft die homo is”.

Ed Matthews, aka EdMattyTokki komt ook even aan het woord in de documentaire. Deze Tiktokker is een vriendje van Harrison. Geboren in 2004, een baby eigenlijk en zo gedraagt hij zich ook. Hij heeft zichzelf tot een soort van pedojager gekroond, waarbij hij het recht in eigen handen neemt. Op beeld natuurlijk. Voor views natuurlijk.

Justin Waller

Waller is van dit clubje degene die het meest volwassen en intelligent overkomt (hij is ook wat ouder met zijn 38 jaar), en daarmee ook wel de meest gevaarlijke is in mijn optiek. Zijn imago klopt: welbespraakt, verzorgd, goed gekleed én hij leeft wat hij predikt. Dat laatste beaamt zijn vrouw op beeld in hun design huis met zwembad. Ze stopte met werken om zich volledig te storten op het huishouden en de kinderen. Ze geeft meerdere keren tijdens het gesprek aan dat hun relatie ‘voor hen werkt’, en dat is aannemelijk. Er zijn genoeg vrouwen die, als ze de financiële ruimte hadden, graag zouden stoppen met werken om zich fulltime met het gezinsleven bezig te houden. Tot zover dus niks mis mee.

Ook het feit dat zijn partner geen enkel probleem lijkt te hebben met de eenzijdige monogamie in hun relatie, is geen probleem zolang dit is wat zij daadwerkelijk wilt. Het wringt pas wanneer Louis doorvraagt. Want voor Waller en zijn influencer-collega’s is er maar één correcte manier. Bekrompen as hell, niks geen vrijheid blijheid. Er is geen respect voor de vrouwen die deze levenswijze niet willen. Eenzijdige monogamie en een vrouw in dienst van de man en van het gezin is voor hun de enige way to go. Justin Waller werkt nauw samen met de Tate broers, onder meer aan hun leer-platform The Real World en hij is een fervent Trump-aanhanger.

Amrou Fudl, aka Myron Gaines

Deze 36-jarige Soedanees-Amerikaanse man is een van de twee hosts van de vrouwonvriendelijke podcast Fresh and Fit. Hij schreef het boek Why Women Deserve Less, mocht je twijfelen aan zijn intenties. Zijn vriendin Angie, inmiddels ex, komt tegen zijn zin in kort aan het woord in de documentaire. Ze zegt niet veel, maar haar gezicht spreekt boekdelen. Zijn gezicht ook overigens, hij leek opeens wel een bang hertje.

Amrou vindt overigens helemaal niet dat hij vrouwen haat, integendeel: “ik houd van vrouwen en ik begrijp ze. Daarom weet ik wat goed voor ze is.” Between you and me, ik denk dat de beste man in de slaapkamer een stuk volgzamer is dan hij doet voorkomen.

In zijn podcast haalt hij de wensen van zijn vrouwelijke gasten door de female delusion calculator. De dame in kwestie geeft aan wat ze zoekt in een man – lengte, uiterlijk, salaris, en meer – en krijgt vervolgens te horen hoeveel procent van de mannen daaraan voldoet. Is dat percentage laag, dan is de conclusie snel getrokken: ze is delusional, heeft te hoge eisen en is sowieso vervangbaar dus jammer voor d’r. Iets in die trant.

Nicolas Kenn De Balinthazy aka Sneako

Geboren in 1998 en op online platforms sinds hij 15 jaar oud is (aanvankelijk voornamelijk met gamingvideo’s), kunnen we wel stellen dat Sneako op socials opgroeide. Inmiddels is de influencer een volleerd complotdenker die onder meer gelooft dat satanisten de wereld regeren (en over Sam Smith – you little devil – ik onthoud me van commentaar). Antisemiet van het eerste uur, racistisch, homofobisch, Sneako ticks all the boxes.

Stap voor stap sijpelt het gedachtegoed van deze mannen door in jonge hoofden, en levert het ons een generatie mannen op waarbij je niet meteen staat te juichen. Hun racistische, homofobische, misogyne denkbeelden gevoed door onwetendheid en een opvallend gebrek aan normen vormt een groep jonge mannen. En dat vertaalt zich weer naar de stembus. Naar een gekozen Trump bijvoorbeeld die vervolgens de wereld de vernieling in helpt. Maar ook naar hoe veilig vrouwen zich voelen op straat. Naar het gebrek aan tolerantie en naar de groeiende polarisatie. Onschuldig is het allemaal allang niet meer. Deze mannen hebben zoveel volgers en zijn zo invloedrijk, dat er weinig meer te lachen valt.

Gesloten wereld

Inside The Manosphere is bij lange na niet Theroux’beste documentaire. Het is dan ook een erg gesloten wereld. De influencers zijn wantrouwig, ze bewaken hun imago en laten het achterste van hun tong niet zien. De docu blijft daardoor relatief oppervlakkig, maar laat alsnog genoeg zien om het grote plaatje te begrijpen. En hoe gesloten ook, de gemeenschappelijke punten tussen de manfluencers zijn hartstikke zichtbaar.

Het meest opvallende wat mij betreft is de onzekerheid. Bij vrijwel alle geïnterviewde influencers – met uitzondering van Waller – zie je onzekerheid, angst en zwakte. Hun grootste angst is als zwak gezien worden, en dat is precies wat hun zwak maakt. Dan is er hun achtergrond, bij de meerderheid stond geen traditionaal gezin centraal in hun kindertijd. Tenslotte is er het wantrouwen jegens ‘het systeem’, ook wel the Matrix genoemd in de manosphere. “They are putting stuff in the water that make you trans”. De invulling verschilt per influencer, bij de één zijn het de Joden, bij de ander de rijken, bij Sneako zijn het de satanisten – maar de structuur is altijd identiek. Er is een kleine groep die de grote massa manipuleert en controleert. Een schoolvoorbeeld van projectie, als je het me vraagt. Want wie manipuleert een grote groep kwetsbare jonge jongens vanuit een huis in Marbella, in Dubai of in Miami? Wie rijdt er in een Lamborghini die door diezelfde volgers is gefinancierd. Ja, precies.