De nieuwe film van François Ozon L’Étranger

Vanaf 26 februari is de nieuwste film van François Ozon, L’Étranger, te zien in de Nederlandse bioscoop. De Franse filmmaker Ozon is één van de weinige regisseurs die me met elke nieuwe film weer weet te verrassen. Ik heb nooit enig idee wat ik te zien ga krijgen. Hij wisselt van genre net zo vaak als van onderbroek, en ook de kwaliteit van zijn films schommelt enorm. Ik besprak die verschillen al eens toen ik zeven films van François Ozon besprak, waaronder één van mijn favorieten: Éte 85 waarin de hoofdrolspeler van L’Étranger ook één van de hoofdrollen vertolkt. IJzersterk en totaal anders dan deze rol. Je zou hem haast niet herkennen. Echt knap hoor!

Bekend roman van Albert Camus

L’Étranger speelt zich af in Algiers in koloniaal Algerije in 1938. Het begint allemaal met een man die te horen krijgt dat zijn moeder is overleden. Hij neemt twee dagen vrij van werk om de begrafenis van zijn moeder bij te wonen. Als kijker voelt het al meteen ongemakkelijk want de beste man, Mersault, toont nul komma nul emotie. Hij doet wat van hem verwacht wordt maar laat geen traan. Zelfs wanneer de hoogbejaarde verloofde van zijn moeder valt, reageert Mersault niet. Hij ziet het maar loopt gewoon door. Wat is dat toch voor man?

Emotieloos tot in het absurde toe

Je denkt nog dat iedereen anders reageert op rouw, maar de eerstvolgende dag is meneer alweer aan het chillen op het strand en begint hij een affaire met zijn ex-collega Marie. Hij valt terug in zijn dagelijkse routine of er niets gebeurd is. Dan komt red flag nummer twee. Met de tijd raakt Marie steeds meer gehecht aan Mersault. Ze houdt van hem, wilt trouwen. Maar ho maar dat hij ooit eens ‘ik houd van jou’ zegt, en trouwen vindt hij ook maar onzin.

Mersault heeft ook niet echt vrienden. Behalve zijn buurman, Raymond, that is. Raymond is altijd bezig met schimmige zaken en hij mishandelt zijn Algerijnse vriendin. Oh ja en nog een buurman die zijn hond mishandelt. Mersault neemt het in zekere zin voor beide mannen op.

Op een dag zijn Marie, Raymond en Mersault op bezoek bij vrienden op het strand wanneer er iets ergs gebeurt. Ja joh, ik ga je niet vertellen wat dat is, daarvoor moet je naar de film. Maar feit is wel dat Mersault beschuldigd wordt ergens van en in de bak terechtkomt. Hoe hij daar reageert is ook weer emotieloos en volledig los van de werkelijkheid.

Verfilming

De film is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1942, van de bekende Franse schrijver Albert Camus. Het is een trage indringende film waarbij stiltes meer zeggen dan woorden. Dit wordt nog versterkt door het feit dat de film in zwart-wit is. Dat was overigens niet nodig geweest, het voegt niets toe. Sterker nog, ik denk dat de film krachtiger was geweest in kleur. Ik mis de zon, de benauwende warmte, de blauwe lucht. In het boek beschreef Camus die overigens ook uitgebreid, Ozon heeft een bewuste keus gemaakt om de kleuren juist weg te werken. Zelf gaf hij aan dat hij dit gedaan heeft om economische en om esthetische redenen. Ik ben niet overtuigd.

De film gaat over vervreemding, schuld en morele onverschilligheid maar schetst ook op realistische wijze wat leven in koloniaal Algerije betekende voor de Algerijnse inwoners. Het wordt nergens daadwerkelijk benoemd, maar je ziet het tijdens de hele film. De inwoners worden bijvoorbeeld nooit bij naam genoemd, ze worden aangeduid als ‘de Arabier’. Ook zie je op een gegeven moment een bordje op een gebouw met ‘Algerijnen verboden’ – dat soort details herinneren je constant aan de omgeving waarin het verhaal zich afspeelt. Albert Camus is er ook geboren in 1913 en hij heeft er lange tijd gewoond, dus hij kent het ook van de eerste hand. Leuk weetje is dat ook François Ozon een band heeft met Algerije; zijn opa woonde er en was er magistraat tot hij na een mislukt moordaanslag op hem terugkeerde naar Frankrijk.

Srsck-score: ★★★

L’Étranger is een interessante zit en een must voor liefhebbers van Frankrijk en van literatuur. Pierre Lottin, die de rol van Raymond vertolkt, won geheel terecht de César voor beste acteur in een bijrol. En sja, François Ozon, heeft weer een volledig ander soort film toegevoegd aan zijn repertoire. Een goede in zijn soort.